Marijke Salmasius (ong. 1730)

[Henriette]

Over deze Marijke/ Maria (Rients) Salmasius heb ik drie vragen: bij de geboorte van zoon Rienk staat het patroniem Rients (zie hieronder haar huwelijk en gezin)

- Is zij dochter van Rienk/Rient Salmasius, (gedoopt 14 febr. 1691) zoon uit het domineesgezin van Pyter Andries uit Schraard?

- Wanneer/waar is zij geboren? Rienk Salmsius die zich ook Renicus Salmasius/Salmatius noemde was dominee in Sebaldeburen vertrok in 1729 naar Opende (Groningen) en werd rond 1747 uit het ambt gezet (drankmisbruik) (info o.a. op dominees.nl) Ook in Gronigen heb ik haar geboorte niet kunnen vinden.

- Wat was in die tijd de “status” van een dominee, veel van mijn voorouders later waren turfschippers (waarschijnlijk ook turfarbeiders). Hoe is dit te rijmen met een dominee die ook nog eens zo’n Latijnse naam voert?

Leeuwarden, huwelijken 1760
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 20 januari 1760
Man : Harmanus Harmens afkomstig van Leeuwarden
Vrouw : Maria Salmasius afkomstig van Leeuwarden
Opmerking : getrouwd in de Galilee�r kerk


Leeuwarden, dopen, doopjaar 1762
Dopeling: Marichje
Gedoopt op 17 oktober 1762 in Leeuwarden
Dochter van Harmanus Noorbach en Maryke Selmasius

Opm.: Doop vond plaats in de Jacobijnerkerk


Leeuwarden, dopen, doopjaar 1765
Dopeling: Henricus
Gedoopt op 7 juli 1765 in Leeuwarden
Zoon van Harmanus Harmens Nobag en Maryke Salmasius

Opm.: Doop vond plaats in de Jacobijnerkerk


Leeuwarden, dopen, doopjaar 1768
Dopeling: Petrus
Gedoopt op 17 januari 1768 in Leeuwarden
Zoon van Harmanus Harmens Nobach en Marijke Salmasius

Leeuwarden, dopen, doopjaar 1772
Dopeling: Debora
Gedoopt op 19 april 1772 in Leeuwarden
Dochter van Harmanus Nobach en Marijke Selmasius


Leeuwarden, dopen, geboortejaar 1775, doopjaar 1775
Dopeling: Rienk
Geboren op 20 augustus 1775
Gedoopt op 30 augustus 1775 in Leeuwarden
Kind van Harmanus Harmens en Maryke Rients Salmasius

Opm.: Gedoopt in de Jacobijnerkerk, NB

Ben benieuwd of iemand mij ietsje verder kan helpen.

[simkos]

Beste Henriette,

De naam Salmasius is een vreemde naam in Friesland. De uitgang "us" wil zeggen dat er iemand gestudeerd heeft. Bijv. Siderius is het latijnse woord Vrolijk. Onder de studenten, die dagen alle latijn moesten kennen, was het heel gewoon je naam en woonplaats een latijnse uitgang te geven.
De vader van Pyter Andries "Salmasius" heeft dus gestudeerd. Zijn zoon werd schoolmeester in Schaard. De vraag waar heeft zijn vader gestudeerd? Is dit misschien vastgelegd in de Archieven van Classes, Synode etc. Alle aantekeningen omtrent deze zijn welkom. Als je op Google de naam Salmasius in tikt, kom oa. terecht in Leiden en krijg verwijzingen naar Belgie en Frankrijk. Is er bijv. register van studenten van de Leidse universiteit bewaard gebleven. Ook genealogische gegevens over Ds. Jacobus van Steenwijk - een oom van Marijke -en andere verwante families zijn belangrijk. Dat het later turfarbeiders zijn is de herkomst van de naam doen er niet bij onderzoek naar de herkomst van de naam. Je onderzoek zul je - mijn inziens - laten uitstrekken over Nederland, Belgie en Franrijk. Veel succes. Simkos

[jacqueline]

Hallo beiden,

Gezien haar patroniem verwacht je inderdaad dat Marijke een dochter is van de genoemde predikant. Die blijkbaar ook een zoon Pieter had: http://geertsines.wordpress.com/2010/12 ... salmasius/, met als kinderen: Grietje (1772), Meintje (1779), Martje (1781) en verder een Jeltje, Rienk, Trientje en een Jannes.
Dit geplaatst naast de Marichje, Henricus, Petrus, Debora en Rienk van Marijke Salmasius levert niet echt een aanwijzing op voor wat betreft de naam van een eventuele gezamenlijke moeder voor Pieter en Marijke - tenzij Martje en Marichje twee verbasteringen van in principe dezelfde naam zijn.
De doop van Pieter, bij overlijden in 1809 tachtig jaar, is ook niet te vinden.

Overlijden 16-05-1809 Opende Begraven Opende Overledene Pieter Salmasius, nalatende 7 kinderen Geslacht m Leeftijd 80 jaar Relatie Willemke Jelles Bron Kerkeboek Opende 1778-1811
Collectie DTB (toegang 124)
Inventarisnummer 369, folio 156

Als je rondneust op internet, zie je dat er al meer mensen op zoek zijn (geweest) naar dominee Rienk of Renicus Salmasius.

Ik heb nog gekeken bij de ledematen van de provincie Groningen – te Sebaldeburen de volgende vermelding:

Register der personen die op belijdenisse haares geloofs tot het Aavondmael des Heeren sijn toegelaeten door mij R Salmasius.
1714
Den [datum en maand ontbreekt] Jan Wobbes met sijn huisvrouw Trijntje Cornelis Brugs op het Sand.
1715
Den 29 Meert Hendrik Jurjens meester Snijder tot Sijbaldebuieren.

Te Opende niets over Rienk – voor zover zijn alle bekende registraties opgenomen, dit zijn:

- mutaties ca 1725 - 1728
- mutaties 1744 - 1745
- lijst ca 1783 en mutaties 1784 - 1793
- mutaties 1800 - 1809

de vermeldingen betreffende 1744-1745 betreffen slechts een 4-tal ingekomen personen. Blijkbaar bestaan er dus geen registraties van belijdenissen in de periode dat Rienk Salmasius dominee was in Opende.


Via http://www.archieven.nl/pls/m/zk2.html_ ... &p_zig=119 nog wel wat aktes uit Leeuwarden betreffende Marijke:

Aktenummer
c037-238
Datum akte
1790-07-08
Soort bron
Informatieboeken
Samenvatting
Lijsbeth Jans, dienstmeid bij de coopman Andrijs Duidemijn, aan de Tuinen alhier. Oud: 24 jaren. Getuige inzake diefstal van goederen eigen aan voornoemde coopman, gepleegd door Marike Rienks en diens dogter Martha Nobag.

Aktenummer
c037-241
Datum akte
1790-07-08
Soort bron
Informatieboeken
Samenvatting
Elisabeth Willems, ongehuwd, Speelmanstraat over de Bontepapesteeg, alhier. Doger van Johannes Willems (overleden) en Antie Hoppinga. Oud: 21 jaren (haar moeder: 63 jaren). Getuige inzake diefstal van goederen eigen aan de coopman Andrijs Duisemijn, gepleegd door Marike Rienks en diens dochter Martha Nobag.

Aktenummer
c035-4
Datum akte
1788-04-24
Soort bron
Informatieboeken
Samenvatting
Antie Jacobs, huisvrouw van Harke van Oosten, in de stads-stal, bij het Blokhuis, alhier. Oud: 40 jaren. Getuige inzake belediging en bedreiging van Cornelis Domna en Claas Dirks, gepleegd door de jongers: Rienk Nobach, Claas Hovinga, Pijter IJdema, Leendert Rodenhuis en anderen.

Groet, Jacqueline

[Henriette]

Dag Simkos en Jacqueline,

Allereerst hartelijk dank voor jullie meedenken en input.

Simkos: dat van die Latijnse uitgangen had ik op internet ook wel bekeken, je hebt me in ieder geval stof gegeven om verder te onderzoeken. En met die stof bedoel ik dan vooral die familie er omheen, want omdat ik tot nog toe niet de link had gelegd tussen Marijke S. en onderwijzer Pyter Andries (omdat ik niets over haar geboorte kan vinden) wist ik niet hoe ik verder moest. Ik had tot nog toe niet gedacht dat er voorouders met zulke achtergronden zouden zijn en was dus op zoek naar een verklaring dat het dominee zijn misschien niet zoveel voorstelde. Als je dan daarna die archief items (diefstal) van Jacqueline ziet, dan blijf ik dus in verbazing. Maar dank, en ik ga zeker verder spitten.

Jacqueline:
ook ik heb die broer Pieter gezien met 7 kinderen en hetzelfde gedacht. (wel gevonden 1e huwelijk van Pieter met Grietje Geerts en 2e met Willemke Jelles) De ledematen in Groningen had ik gezien ook in 1727 als waarnemer in Noordhorn en 1732 in Opende, echter de vermeldingen van jou op archieven.nl waren mij nog niet bekend. Maar zie je in die archiefstukken waar je naar verwijst inderdaad, die naam Marichje, waar staat moeder Marijke en dochter Martha! Ik was een huwelijk ( 8 november 1795 in Leeuwarden) tegengekomen van een Martha Nobach met Geuke Johannes en had al een vraagteken staan of dit die Marichje was. Ik heb inderdaad gezien dat er meer mee bezig zijn geweest maar durfde Marijke toch niet met zekerheid te plaatsen (mede omdat ik verder geen gegevens kon vinden)

Ik kan er waarschijnlijk van uit gaan dat Marijke Salmasius dan nu geplaatst is, vraag blijft waar en wanneer geboren.
Ik ga zeker alles wat jullie tot nu toe hebben aangedragen verder bekijken.

Tot zover veel dank!

groeten,
Henriette

[JohanV]

Hallo Henriëtte,

Ook ik heb je vragen over Marijke Rients Salmasius gelezen.

Helaas kan ik je niet een antwoord geven, waarop je had gehoopt. Ik heb wel nagedacht over de vraag waar en wanneer Marijke geboren is. Hopelijk kan ik je daarmee op weg helpen.

Vermoedelijk wordt het een moeilijke opgave om de exacte geboortedatum van Marijke te achterhalen. Tot nog toe heb ik nog geen enkele aanwijzing kunnen vinden waar Marijke kan zijn gedoopt. Ook heb ik nog geen gegevens over dominee Rienk Salmasius kunnen vinden, behalve dan zijn eigen doopgegevens. Zo heb ik niet kunnen achterhalen of hij steeds werkzaam was in Opende vanaf 1729 totdat hij omstreeks 1747 uit zijn ambt werd gezet. Voorts heb ik geen gegevens gevonden over andere nakomelingen. Deze gegevens kunnen een aanwijzing zijn om achter Marijkes geboortedatum te komen. Het is de vraag of hij zelf Marijke gedoopt heeft of dat hij haar elders heeft laten dopen. Om een antwoord op deze vraag te kunnen vinden, heb ik het kerkboek van Opende doorgenomen. Dit kerkboek is te vinden op http://www.allegroningers.nl. Op afbeelding 2 staat de mededeling dat de dopen tussen 1730 en 1736 ontbreken. Juist in deze periode kan Marijke zijn geboren.

Het valt te beredeneren wanneer Marijke ongeveer moet zijn geboren. Een aantal gegevens is bekend. Zij is gehuwd op 20 januari 1760. Ook is zij op 20 augustus 1775 bevallen van haar zoon Rienk. Voorts weten we uit een document haar zoon Rienk een lange tijd nog heeft geleefd. Uit een document uit 1788 blijkt dat haar zoon verdacht wordt van belediging en bedreiging. Uitgaande van deze gegevens, moet Marijke enerzijds oud genoeg zijn om in 1760 te kunnen huwen. Anderzijds mag zij niet al te oud zijn, zodat zij in staat was om 15 jaar later nog een kind te kunnen baren. Bovendien wordt de kans op een miskraam groter met het verstrijken van de leeftijd van de vrouw. De volgende informatie is afkomstig van het Nederlands Huisartsen Genootschap en is gebaseerd op de jongste inzichten over de risico's van een zwangerschap. Op de website http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k ... 03_std.htm staat onder het kopje Achtergronden:

De afgelopen decennia is het inzicht in de oorzaken en het beloop van een miskraam toegenomen. Gemiddeld eindigt 10% van alle zwangerschappen in een miskraam. De kans op een miskraam loopt op met de leeftijd en het aantal eerder doorgemaakte miskramen. Zo is de kans op een miskraam bij vrouwen tussen de 35 en 40 jaar ruim 20% en bij vrouwen ouder dan 40 jaar meer dan 40%.

Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat Marijke 45 jaar was toen zij van haar zoon Rienk beviel. Rienk zou dan niet levend ter wereld zijn gekomen. Bedacht moet worden dat deze cijfers gelden bij de huidige begeleiding van een zwangerschap. De kansen op een miskraam zullen destijds hoger zijn geweest. De stand van de kennis van de medische wetenschap was nog niet zo ver gevorderd als nu. Ik denk dat Marijkes leeftijd in de buurt van 40 jaar lag. Uitgaande van een leeftijd van 18 jaar waarop men in die tijd vermoedelijk mocht trouwen, moet haar geboortedatum in de periode tussen circa 1734 en 1742 liggen.

Groetjes,

Johan

[Henriette]

Dag Johan,
Dank voor je reactie. Ontving ik geen mailtjes als er reacties waren (geen idee waarom niet) kreeg ik er nu gelukkig wel een.

Je redenatie over de periode waarin ik zou moeten zoeken, daarin kan ik meegaan, zelf zocht ik iets ruimer maar inderdaad geen gegevens. Marijke Salmasius had een broer Pieter en die is geboren in 1729 in Sebaldeburen, hij is in 1809 op 80 jarige leeftijd overleden, dat is enig houvast. Verder ben ik vermeldingen tegengekomen dat Renicus niet alles heeft opgetekend, dus wellicht was dat met zijn kinderen ook het geval. Inderdaad ontbreekt er een stuk en die periode zou voor mij wel eens belangrijk kunnen zijn.

Ik blijf hopen op een vondst.

Dank en groeten,
Henriette