familie Enga te Spannum/Tzum/Welsrijp

algemene vragen over genealogisch onderzoek bij Tresoar
Margreet Huisman
Berichten: 5352
Lid geworden op: zaterdag 10 dec 2005 1:02 am

Bericht door Margreet Huisman »

Hoi,

Dat is wel Laard waar ze dat koopt, naast Gietens, alwaar epe abbez en zo.

Hofstees eerdere voorvader Abbe Tjerks koopt er in 1530 ook enige pm. Uberhaupt koopt en verkoopt hij in Kubaard, alhoewel wonend Bolsward. Hij trouwt alleen wel 3 keer, en wordt bijna 100. Zonder verder document met kinderen weet ik niet of hofstee maar gewoon een abbe uitgekozen heeft, er is namelijk nog wel eentje, abbe herez. Maar dat terzijde.

Doed koopt het van Popcke Tjallings wed, haar schoonmoeder wellicht.

Qua allerlei wie kent wie zou het dus kunnen kloppen, als het kind Jeltje had geheten, - en de klerk zich verschreven heeft. Maar het is op zich ook wel weer logisch dat Roelof zijn eerste vrouw vernoemt. En er is geen Doetje Wybes ....
Is het al bijna december? dan zijn ze ook zo.mi. open ... Geen idee wanneer ik er aan toekom het nog eens na te kijken.

Ik raak trouwens sowieso steeds in de knoop met ebe wybez-enga, met doetje/dorothea romckes, en abbe epez - welsrijp.

Nog iets, stem 4 Welsrijp heet Hania.
en op blz 164 bij Jorritsma - de Klieuw - Hidaard een compleet overzicht Ambrosius-kinderen-en kk.

groet margreet
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Even terug referend aan de Doedt Eepes die te Leeuwarden met Jacob Mammes trouwt
Index op de Quaclappen

Naam: Jacob Mammes, Leeuwarden
gehuwd met Doed Epes
Datering: 1583
Bron: Archief Hof van Friesland, quaclappen
Toegang 14, inv. nr. 16700 (v/h deel YY14), blad 326
Gestandaardiseerde naam:
Mannelijk: JAKOB MAMES
Vrouwelijk: JAKOBJE MAMES
Dit echtpaar is volgens mij identiek aan Jacob Nannes en Doed Epodr (e.l. te Harlingen) welke in 1592 (HEN K7, blz 88 ) de helft van Laenstera zaethe te Welsrijp kopen van Wybo Epozn en Rints Romckedr.

Wybo en Doedt zijn dan naar mijns inziens kinderen van de Epo Wybes die gehuwd was met (Ca)Tryn Siercks.

Tevens lijkt het me dat, als stem 4 te Welsrijp Hania heet, de volgende akte daar mee te maken heeft
Naam: Mr. Lieuwe Abbes Hanye, broer van Epe Abbes (?), inzake Hanye zathe en state
Datering: 8 april 1567
Bron: Archief Hof van Friesland, quaclappen
Toegang 14, inv. nr. 16693 (v/h deel YY7), blad 271
Gestandaardiseerde naam:
Mannelijk: LIEUWE ABES
Vrouwelijk: LIEUWKJE ABES
Helaas begin ook ik door de bomen het bos van Wybes, Epes en Abbes niet meer te zien, dus ik neem even een stapje terug voor ik weer ga proberen één en ander aan elkaar vast te breien. Misschien dit weekend verder.
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Gevonden in het BB, stemkohier #27 (Tjeppenboer)
1632 HEN K 11, blz. 470

Sioucke Epes te Goïngarijp koopt door niaarneming (rat. sang.) 5/8 deel van een sate te Wjelsryp, "Tiepenboer genaempt"; de sate is in het geheel 64 pm. groot en belast met f 12.7; verkopers Jan Ighes Tiessema en Aelcke Wybes Tiepenboer, e.l. te Wjelsryp; Aelcke had 4/8 deel geërfd van Wybe Romckes, haar vader, en ze had 1/8 deel geërfd van haar grootmoeder. Ercke Meyes te Tiedum bij Franeker is een volle zusterling van Aelcke
M.a.w. hebben we hier een 'nieuwe' dochter van Wybe Tieppenboer, Ercke oftewel Eerkje. Waarschijnlijk is zij gehuwd met een Meye en voert ze diens naam als patroniem.

Het 1/8 deel dat Aelcke Wybes had geërfd van haar grootmoeder kwam dus van Jeltie Roelofs, welke het waarschijnlijk van haar man had geërfd.
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Margreet Huisman
Berichten: 5352
Lid geworden op: zaterdag 10 dec 2005 1:02 am

Bericht door Margreet Huisman »

Litsehimmel,

volgens mij is het gewoon Epcke Meyes, te Edum onder Franeker - (de Enga)
- en Aelcke is de zusterling kan er krom in gekomen zijn of verkeerd ge-interpreteerd.

gr. margreet
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Margreet,

Ik had het bij het verkeerde eind en jij blijkt - na wat googelen - inderdaad gelijk te hebben. Immers, een zusterling is een neef. En Epcke was inderdaad een volle neef van Aelcke Wybes aangezien zijn moeder een zus van Wybe was. Et voila.
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Gebruikersavatar
Andries Koornstra
Berichten: 3911
Lid geworden op: zaterdag 22 apr 2006 10:20 am
Locatie: Heerenveen

Bericht door Andries Koornstra »

Hallo elk,

Ik had de acte bekeken, en er staat inderdaad Epcke. Het klopt ook precies met de feiten dat ze volle susterling van elkaar worden genoemd. Verder staat er nog in de acte dat ze de helft van hun vader in niaarkoop hadden bekomen en dus niet van hem hadden geërfd. Daar moeten we dus ook nog op bedacht zijn, dat soms een opvolging buiten de verervingslijn verloopt.
Opeens vraag ik me wel af van wie Sioucke Epes dan weer een zoon moet zijn. Hij loopt geografisch heel wat af, want dit is zijn huwelijk:
Rauwerderhem, huwelijken 1627
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 9 januari 1627
Man : Siaucke Epes afkomstig van Irnsum
Vrouw : Tiets Ottedr afkomstig van Irnsum

Gestandaardiseerde namen: SJOUKE IEPES en TJITSKE OTTES

Bron:
Collectie Doop-, Trouw-, Begraaf- en Lidmatenboeken(DTBL)
Trouwregister Gerecht Rauwerderhem 1608-1642
Dus op zeker moment te Irnsum, in 1632 te Goingarijp, en in ieder geval in 1640 en 1642 te Welsrijp (zie het BB op blz 332). In dat laatste jaar nog getrouwd met Tiets Ottes.
Een zoon moet haast wel zijn:
Hennaarderadeel, huwelijken 1655
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 23 februari 1655 in
Welsrijp
Man : Ippe Siouckes afkomstig van Welsrijp
Vrouw : Feick Hantjedr afkomstig van Irnsum
Ook weer met een Irnsumer famke! Er duiken dus nog steeds familieleden op. Wat ik vind zet ik hier maar op het forum, want je vindt wel vaker een oplossing langs een hoogst merkwaardige omweg, dus wie weet wat dit weer in beweging zet.

Groetjes, Andries
Margreet Huisman
Berichten: 5352
Lid geworden op: zaterdag 10 dec 2005 1:02 am

Bericht door Margreet Huisman »

wat is rat.sang. andries? siouck epes koopt door niaarneming rat. sang.
ik had er een soort bloed-iets van gemaakt, en dat hij dan ook ergens bij Epe Wybez hoorde.

LH, de grootmoeder van wie Aelcke erfde is wrsch Doedt Ippes/Epes, Jeltje Roelofs was de moeder,
de andere grootmoeder (Jets Wybedr) heeft niets met Enga.
en Doedt met al die Epe Wybez/Wybe Epez ook op Enga, dat klopt dan wel weer.

ik ben een beetje uit de knoop, al zit ik er zo weer in met al die dubbele namen, het is echt ongelooflijk.

Jets Wybes zit trouwens door half Hennaarderadeel, kwam haar nog tegen in Hinnaard 1582, ze verkoopt dan 1/5 van 1/3 deel van een gg jaarlijks eeuwige rente van Heringa stem 12,
en dan kan ze enkel via haar moeder Rinck Gerbedr. kleindochter van Gerben Sipkes aldaar zijn.
Ik moet maar even wat meer voor je inscannen, LH.

gr. margreet
Gebruikersavatar
Andries Koornstra
Berichten: 3911
Lid geworden op: zaterdag 22 apr 2006 10:20 am
Locatie: Heerenveen

Bericht door Andries Koornstra »

Klopt Margreet,

Er zijn ruwweg twee manieren om het niaarrecht te doen gelden:
ratione sanguinis, dus inderdaad door bloedverwant te zijn van de verkoper(s) (dat maakt het vinden van een niaarkoop dus héél interessant), en
ratione vicinitatis, wegens naastliggersschap. Ook wel interessant voor de onderzoeker, maar al stukken minder dan r.sanguinis uiteraard. Ook van toepassing als je al een deel van het verkochte in eigendom hebt, dan wordt er een term toegevoegd (kan ik even niet opkomen)
Ik heb geen idee hoeveel graden die niaarkoper van de verkoper af mag staan om dit recht nog te doen mogen gelden, maar daar zullen ongetwijfeld regels voor zijn geweest. En daarom ben ik dus zo benieuwd van wie die Sjouke Epes er één is.

groet, Andries
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Gevonden op diverse websites, dus waarschijnlijk een officiële verklaring van niaarrecht. Hieruit blijkt dat het niet het recht van familie was maar simpel 'naastenrecht' oftewel het recht van buren op de eerste koop.
"Een oude gewoonte bij de verkoop van onroerende goederen in vroeger tijd kan ons vandaag de dag ten dienste zijn om iets over deze goederen en over de eigenaren te vertellen.
Het was namelijk tot 1811 (invoering Franse Wetgeving) niet toegestaan om zonder openbare aankondiging onroerende goederen te verkopen. Bij een voorgenomen verkoop had de familie het recht om de goederen tegen dezelfde prijs als de provisionele koper had geboden (heel vroeger zelfs tegen 3/4 van de prijs!) over te nemen.
Maakte de familie niet van dit recht gebruik dan had de naastligger dit recht: het niaarrecht genoemd. Daartoe was nodig dat de voorgenomen verkoop in het openbaar werd aangekondigd: voor het grietenijgerecht en in de dorpen in of bij de kerk. Dat gebeurde drie keer (het werd drie keer "geproclameerd") en was er niemand die de koop overnam dan was de provisionele koper de nieuwe eigenaar geworden.
Maakte iemand gebruik van het niaarrecht dan betaalde hij de overeengekomen som en werd daarmee de nieuwe eigenaar na bekomen consent van de grietman. Eerst dan werd de koop rechtsgeldig. Deze proclamaties zijn terug te vinden in de in het archief van elk nedergerecht bewaarde proclamatieboeken.
Zo'n proclamatie bevat de naam van de koper, de frase BBC (begeert boden en consent = toestemming), wat er verkocht wordt, waar dat ligt met de naastliggers, de verkoper, de prijs en voorwaarden van betaling en de datum.
*In de kantlijn staat vermeld of er niaar is aangevraagd en wat de afloop
daarvan was.*"
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Margreet,

graag zie ik die scans tegemoet. Je wordt inderdaad horendol van al die namen die op elkaar lijken, heb er vandaag even een break van genomen voor ik er weer tot over mijn oren inzit :?

Andries,

ik denk dat je met die IJpe Sjoukes als zoon van Sjouke IJpes goed zit. Hij huwt overigens waarschijnlijk nog twee keer
Rauwerderhem, huwelijken 1663
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 9 september 1663
Man : Ipe Siouckes afkomstig van Irnsum
Vrouw : Tijetske Jellis afkomstig van Grouw

Utingeradeel, huwelijken 1670
Vermelding: Derde proclamatie op 1 juni 1670
Man : Ype Siouckes afkomstig van Irnsum
Vrouw : Jetske Franses afkomstig van Akkrum
Opmerking : hij is weduwnaar

Rauwerderhem, huwelijken 1670
Vermelding: Bevestiging huwelijk op 3 juni 1670
Man : Ipe Siouckes afkomstig van Irnsum
Vrouw : Jets Franses afkomstig van Akkrum
Opmerking : zij is weduwe van Pieter Sioerdts
En dan is dit wel een heel opvallende akte; overduidelijk een broer van IJpe, maar blijkbaar gaat het huwelijk niet door. Overlijdt Jan en trouwt zijn broer met de (bijna) weduwe??
Idaarderadeel, huwelijken 1663
Vermelding: Derde proclamatie op 25 juni 1663
Man : Jan Siouckes
Vrouw : Tiets Jelles afkomstig van Grouw
Opmerking : hij is geboren te Irnsum
Enfin, morgen maar weer verder sneupen.
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Gebruikersavatar
Andries Koornstra
Berichten: 3911
Lid geworden op: zaterdag 22 apr 2006 10:20 am
Locatie: Heerenveen

Bericht door Andries Koornstra »

Hoi,

Volgens mij is naastenrecht hier niet letterlijk (dus als in locatie) maar als dichtstbij in belanghebbend. Vandaar ook de verdeling in twee gradaties: naast in bloed en naast in ligging. In die volgorde werd het ook afgewerkt, als er een familielid aanspraak maakte, en hij/zij kon de verkoopsom opbrengen werd hij/zij koper vóór een naastliggende die het ook wel wilde hebben. Daar zijn talrijke voorbeelden van te "lokaliseren" in de boeken.

groet Andries
Litsehimmel
Berichten: 864
Lid geworden op: maandag 16 jan 2006 11:51 pm
Locatie: Lioessens, Frysl

Bericht door Litsehimmel »

Goeiemorgen :lol:


Andries, ik denk dat je gelijk hebt dat het woord niaar gewoon in de brede zin van 'naaste' werd gebruikt. Of het dan buur of familielid betrof werd aangegeven door de termen ratione sanguinis en ratione vicinitatis.

Enfin, ik ben vannacht even doorgegaan met IJpe Sjoukes maar heb helaas niets gevonden. Misschien zijn er stukken m.b.t. de dood van Jan Sjoukes, de vermoedelijke broer van IJpe die in eerste instantie met Tiets Jelles zou trouwen, die uitsluitsel kunnen geven over de afkomst van beide mannen.

Het feit dat Aelcke Wybes (een deel van?) de sate verkoopt zou kunnen wijzen op financiële problemen. Wat mij bevreemd is dat het land niet gekocht werd door één van haar broers dan wel zusters. Het wordt zeer interessant te zien op welke manier Sjouke Epes aan haar verwant was.
Welsh/Fries/Franse voorouders; geen wonder dat ik in de war ben!
Gebruikersavatar
Andries Koornstra
Berichten: 3911
Lid geworden op: zaterdag 22 apr 2006 10:20 am
Locatie: Heerenveen

Bericht door Andries Koornstra »

Môgge,

Ik heb wel wat snippertjes intussen, ik zet ze even heel beknopt hieronder neer, want ik ben vandaag druk met andere dingen, misschien kun je er wat mee:

I. Sjouke Epes x Tiets Ottes, drie kinderen:

IIa. Ippe Sjoukes, woont in Irnsum en trouwt drie maal: x1. Welsrijp 23 februari 1655 Feick Hantjes van Irnsum (die een broer Sytse Hantjes heeft) uit dit huwelijk een Dirk Ippes, in 1698 te Oosterend! (tr Rinske Lolkes, dv Lolke Lieuwes en Wybrich Tjepkes). x2. gerecht RAU 9 sep 1663 Tietske Jelles (dochter van Jelle Wilties van Grouw), uit dit huwelijk een Feikje en een Sjouke Ippes. x3. Gerecht RAU 3 juni 1670 Jets Franses, weduwe Pieter Sjoerds/Sieuwes, van Akkrum

IIb Syouck Syouckes tr. Welsrijp 14 dec 1651 Johan Rintjes (ook Ryncks)
Ze hebben in Welsrijp en Zweins gewoond

IIc Grietje Sjoukes tr Tzum 8 april 1666 Broer Jelles (zoon van Jelle Broers en Meinu Gerloffs. Meinu is weer een loot van de familie waar ik "druk" mee ben).

Zo, dat is hetin een notendop. Ik verwacht toch wel dat de Irnsum schoonfamilies wat opleveren. Ik kom er zo snel mogelijk op terug
Gebruikersavatar
Andries Koornstra
Berichten: 3911
Lid geworden op: zaterdag 22 apr 2006 10:20 am
Locatie: Heerenveen

Bericht door Andries Koornstra »

Hallo allemaal,

beste LH, ik had jouw antwoord van 11 november 12.50 am helemaal gemist zaterdagavond laat. Het blijkt dat we beide met hetzelfde bezig zijn geweest zie ik nu. Grappig. Ik denk dat die Jan Siouckes van Idaarderadeel verkeerd gelezen is door de bewerkers.

Ik ontdekte vandaag dat ik het Stemcohier van Rauwerderhem thuis heb ik de vorm van de Prekastrale Atlas van de Fryske Akademy. Dat is weer een meevallertje, kan er weer het één en ander worden nagezocht.
Dus: Irnsum stem 1, groot 100 pm (volgens floreencohier van 1700).
In 1640 is Otte Haentkes eigenaar. Zou dat dan Sioucke Epes' schoonvader zijn? Als hij trouwt zal dat vast voor het Gerecht zijn.
Wat is daar van? Antwoord: veel, kijk maar:
575. 1595-1599, 1602-1607, 1642-1652
576. 1608-1642
577. 1652-1675
578. 1675-1720, 1733-1746, 1752-1759, 1772-1775, 1779-1789, 1800
Er is geen huwelijk van hem te vinden, dus denk ik dat hij vóór 1595 of 1600-1601 getrouwd kan zijn. Een beetje speculatief, ik geef het toe.
Dan de eigenaars in 1700 van deze stem 1:
a. Joucke Liommes 30 pondematen (=pm)
b. Hendrick Eesges weduwe 25 pm
c. Jetse Claessen 12,5 pm
d. Gerben Tierx 12,5 pm
e. Sioucke Ipes 5 pm
f. Wopcke Jans 15 pm
Dat Sioucke Ipes junior er bij staat is al veelzeggend, maar ik denk dat het nog mooier kan worden, want:
f. x Welsrijp 19 sep 1686 Wopke Jans en Tyetske Johans. Zij is natuurlijk een dochter van IIb uit het genealogietje van gister, klopt ook met de vernoeming naar haar grootmoeder Tiets Ottes!
Die andere vier zeggen me nog niets, maar ik ga verder zoeken om dit stukje schoonfamilie in kaart te brengen, je weet nooit wat het oplevert

groet Andries
Arnold
Berichten: 54
Lid geworden op: zondag 13 mei 2007 4:30 pm

Bericht door Arnold »

Hallo allemaal,

Een kleine handreiking.
Otto Hanckesz. werd geb. omstreeks (of toch jaren daarvoor?!) 1565, vermdl. doopsgezind maar toch kerkvoogd te Irnsum circa 1610, overl. na 1644, broer van Peter H. te Britswerd, Botte H te Loenga, Hette H te Jellum, zn. van Hancke Bottesz. en Tziets Mercxdr. te Irnsum, tr. (mogelijk lang voor 1590?) Geert Oegedr. (dr. van Oege Folperts te Flansum?), vormden nog een echtpaar in 1630.
Dochter Teth Ottodr. tr 1 1616 Saecke Saeckesz, tr, 2 1622 Wybe Pyttersz. (Hibma), boer op Hibbema te Lytse Jouwer. Hun dr. Riemer Wybes Hibma tr. 1 Epo Sjoerdsz. Hania, tr 2 1645 Hendrick AEsgesz. Jellema van Poppingawier.
Een aantal gegevens zijn te ook te vinden in de kwartierstaat Nieuwland in het Geneal. jierboekje 1987.
Groeten, Arnold
Plaats reactie